USG piersi Łódź

USG piersi – badanie ultrasonograficzne piersi

USG piersi Łódź – badanie ultrasonograficzne piersi wykonuję w ramach diagnostyki zmian gruczołu piersiowego. USG piersi (sonomammografia) jest nieinwazyjnym badaniem obrazowym wykorzystującym fale ultradźwiękowe do oceny budowy gruczołów piersiowych oraz okolicznych tkanek. Pozwala uwidocznić m.in. torbiele, zmiany lite, poszerzone przewody mleczne, zmiany zapalne oraz niektóre cechy mogące wskazywać na zwiększone ryzyko złośliwego charakteru zmiany.

Badanie nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, dlatego może być wykonywane wielokrotnie, również u kobiet w ciąży i w okresie karmienia piersią.

USG piersi jest jednak metodą uzupełniającą, a nie zamiennikiem mammografii. Dobór odpowiedniej metody obrazowania zależy między innymi od wieku pacjentki, budowy piersi, objawów klinicznych, wcześniejszych wyników badań oraz indywidualnego ryzyka zachorowania na raka piersi.

Na czym polega USG piersi?

Ultrasonografia wykorzystuje fale dźwiękowe o wysokiej częstotliwości. Wysłane przez głowicę ultrasonograficzną fale przechodzą przez tkanki, a następnie są w różnym stopniu odbijane na granicach struktur o odmiennych właściwościach akustycznych.

Powracające echo jest przetwarzane przez aparat ultrasonograficzny na obraz widoczny na monitorze w czasie rzeczywistym.

W przypadku badania piersi szczególne znaczenie ma zastosowanie wysokoczęstotliwościowej głowicy liniowej, zapewniającej wysoką rozdzielczość przestrzenną w obrazowaniu struktur położonych powierzchownie.

Podczas badania oceniana jest nie tylko obecność zmian ogniskowych, lecz również ich:

• lokalizacja,
• wielkość,
• kształt,
• orientacja względem skóry,
• charakter granic,
• echogeniczność,
• jednorodność,
• cechy tylnego wzmocnienia lub osłabienia wiązki ultradźwiękowej,
• stosunek do otaczających tkanek,
• ewentualne unaczynienie.

Ocena tych parametrów pomaga określić charakter uwidocznionej zmiany i zdecydować, czy wymaga ona jedynie obserwacji, dodatkowego badania obrazowego czy diagnostyki histopatologicznej.

Co można wykryć podczas USG piersi?

USG umożliwia rozpoznawanie i różnicowanie wielu nieprawidłowości występujących w obrębie piersi.

Jedną z najważniejszych zalet ultrasonografii jest możliwość odróżnienia zmiany płynowej od litej. Typowa torbiel prosta ma charakterystyczny obraz ultrasonograficzny i zazwyczaj nie stanowi zmiany podejrzanej onkologicznie.

USG może uwidocznić między innymi:

• torbiele proste i złożone,
• gruczolakowłókniaki,
• inne łagodne zmiany lite,
• zmiany związane z przebudową włóknisto-torbielowatą,
• poszerzone przewody mleczne,
• zmiany zapalne i ropnie,
• zmiany pourazowe,
• martwicę tłuszczową,
• nieprawidłowości w obrębie blizn pooperacyjnych,
• zmiany w okolicy implantów piersi,
• zmiany lite wymagające dalszej diagnostyki,
• niektóre obrazy charakterystyczne dla raka piersi.

W przypadku nieprawidłowości klinicznych badanie może zostać ukierunkowane dokładnie na miejsce, w którym pacjentka wyczuwa guzek, zgrubienie lub odczuwa dolegliwości.

USG piersi a rak piersi

Jednym z najważniejszych zadań diagnostyki obrazowej piersi jest możliwie wczesne wykrywanie zmian podejrzanych o nowotwór złośliwy.

W badaniu ultrasonograficznym analizuje się zespół cech morfologicznych zmiany. Znaczenie mają m.in. jej kształt, granice, orientacja względem skóry, echogeniczność, wpływ na otaczającą tkankę oraz zachowanie fali ultradźwiękowej za zmianą.

Nie istnieje jednak pojedyncza cecha ultrasonograficzna, która pozwalałaby w każdym przypadku ze stuprocentową pewnością potwierdzić lub wykluczyć raka piersi.

Dlatego wynik USG powinien być zawsze interpretowany w połączeniu z wywiadem, badaniem klinicznym oraz – jeśli istnieją wskazania – wynikami mammografii, tomosyntezy, rezonansu magnetycznego lub badania histopatologicznego.

Prawidłowy wynik USG nie oznacza również, że w każdej sytuacji można zrezygnować z mammografii.

Klasyfikacja BI-RADS w USG piersi

Do standaryzacji opisów badań obrazowych piersi stosowany jest system BI-RADS (Breast Imaging Reporting and Data System) opracowany przez American College of Radiology.

Aktualnym opracowaniem jest ACR BI-RADS® v2025 Manual, obejmujący m.in. mammografię, ultrasonografię, rezonans magnetyczny oraz mammografię ze wzmocnieniem kontrastowym.

Zastosowanie jednolitego systemu pozwala nie tylko opisać obraz zmiany, lecz przede wszystkim powiązać wynik badania z dalszym zalecanym postępowaniem.

W uproszczeniu kategorie BI-RADS oznaczają:

BI-RADS 0 – ocena niekompletna
Do ostatecznej oceny potrzebne są dodatkowe badania obrazowe lub wcześniejsze badania do porównania.

BI-RADS 1 – wynik ujemny
Nie stwierdzono nieprawidłowości.

BI-RADS 2 – zmiana łagodna
Obraz odpowiada zmianie o charakterze łagodnym.

BI-RADS 3 – zmiana prawdopodobnie łagodna
Ryzyko złośliwości jest bardzo małe, ale zazwyczaj zalecana jest kontrola obrazowa w określonym terminie.

BI-RADS 4 – zmiana podejrzana
Zmiana wymaga rozważenia weryfikacji histopatologicznej, najczęściej poprzez biopsję.

BI-RADS 5 – zmiana wysoce podejrzana o złośliwość
Obraz wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo procesu złośliwego i wymaga pilnej dalszej diagnostyki.

BI-RADS 6 – rozpoznany histopatologicznie nowotwór złośliwy
Kategoria stosowana w przypadku wcześniej potwierdzonego biopsyjnie raka.

Samo określenie kategorii BI-RADS jest istotne, ponieważ wynik badania powinien nie tylko opisywać zmianę, ale również odpowiadać na pytanie, jakie powinno być dalsze postępowanie.

Kiedy warto wykonać USG piersi?

Wskazaniem do wykonania badania może być zarówno profilaktyczna ocena piersi w odpowiednio dobranej grupie pacjentek, jak i wystąpienie konkretnego objawu.

USG jest szczególnie przydatne w przypadku:

• wyczuwalnego guzka lub zgrubienia w piersi,
• asymetrii lub nowej zmiany budowy piersi,
• bólu o charakterze miejscowym,
• wycieku z brodawki sutkowej, zwłaszcza jednostronnego lub krwistego,
• nowego wciągnięcia brodawki,
• zmian skóry lub wciągnięcia skóry,
• zaczerwienienia i podejrzenia stanu zapalnego,
• powiększenia węzłów chłonnych pachowych,
• nieprawidłowości wykrytej podczas mammografii lub rezonansu magnetycznego,
• kontroli wcześniej rozpoznanej zmiany,
• oceny piersi w ciąży lub w okresie karmienia.

European Society of Breast Imaging wskazuje ultrasonografię m.in. jako metodę diagnostyczną przy wyczuwalnym guzku, adenopatii pachowej, nieprawidłowym wycieku z brodawki, nowym wciągnięciu brodawki lub skóry, zapaleniu piersi oraz nieprawidłowościach wykrytych w innych badaniach obrazowych.

USG piersi u młodych kobiet

Ultrasonografia odgrywa szczególnie ważną rolę u młodych kobiet, u których piersi mają zazwyczaj dużą zawartość tkanki gruczołowej.

Według ACR Appropriateness Criteria – Palpable Breast Masses u kobiety poniżej 30. roku życia z wyczuwalnym guzkiem USG jest zwykle właściwym pierwszym badaniem obrazowym.

W grupie 30–39 lat wybór diagnostyki jest szerszy i zależy od sytuacji klinicznej – odpowiednie mogą być zarówno USG, jak i diagnostyczna mammografia lub tomosynteza.

U kobiet od 40. roku życia z nowym wyczuwalnym guzkiem podstawowym badaniem początkowym jest zwykle mammografia diagnostyczna lub tomosynteza, a USG stanowi ważne badanie uzupełniające.

Oznacza to, że zasada „USG zamiast mammografii” nie jest prawidłowa. Metody te wzajemnie się uzupełniają i powinny być dobierane do wieku oraz sytuacji klinicznej pacjentki.

USG piersi w ciąży i podczas karmienia piersią

Ultrasonografia nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, dlatego może być wykonywana w okresie ciąży i laktacji.

Jest szczególnie użyteczna w diagnostyce:

• wyczuwalnych zmian,
• miejscowego bólu,
• stanów zapalnych,
• ropni,
• zastoju pokarmu,
• zmian w przewodach mlecznych,
• powiększonych węzłów chłonnych.

Należy pamiętać, że pojawienie się nowego, utrzymującego się guzka w okresie ciąży lub karmienia piersią również wymaga diagnostyki. Fizjologiczne zmiany związane z ciążą i laktacją nie powinny być automatycznie uznawane za przyczynę każdej nowej zmiany w piersi.

USG piersi a mammografia – czym różnią się te badania?

USG i mammografia wykorzystują zupełnie inne zjawiska fizyczne i dostarczają częściowo odmiennych informacji.

USG szczególnie dobrze obrazuje tkanki miękkie i pozwala odróżniać zmiany płynowe od litych. Jest również bardzo użyteczne w ocenie piersi o dużej zawartości tkanki gruczołowej.

Mammografia ma natomiast szczególne znaczenie w wykrywaniu niektórych nieprawidłowości niewidocznych lub trudnych do oceny w USG, przede wszystkim określonych typów mikrozwapnień i zaburzeń architektury piersi.

Z tego powodu USG nie powinno być traktowane jako samodzielny zamiennik mammografii przesiewowej.

EUSOBI jednoznacznie zwraca uwagę, że ultrasonografia piersi nie jest właściwą samodzielną alternatywą dla mammografii w populacyjnym badaniu przesiewowym.

Jak wygląda badanie USG piersi?

Badanie wykonywane jest najczęściej w pozycji leżącej. W zależności od ocenianej części piersi pacjentka może zostać poproszona o zmianę ułożenia ciała lub uniesienie ręki.

Na skórę nakładany jest żel umożliwiający prawidłowe przewodzenie fal ultradźwiękowych. Następnie głowica przesuwana jest systematycznie po powierzchni piersi.

Ocenie podlegają poszczególne obszary gruczołu piersiowego, okolica zabrodawkowa oraz – w zależności od wskazań i obrazu klinicznego – okolice pachowe i węzły chłonne.

W przypadku wykrycia zmiany określa się jej dokładną lokalizację i wymiary oraz analizuje cechy ultrasonograficzne.

Jeżeli pacjentka posiada wyniki wcześniejszych badań USG, mammografii lub rezonansu magnetycznego piersi, warto przynieść je na wizytę. Porównanie obrazu w czasie jest jednym z istotnych elementów diagnostyki zmian piersi.

Czy trzeba przygotować się do USG piersi?

USG piersi nie wymaga szczególnego przygotowania.

Badanie można wykonać w dowolnej fazie cyklu miesiączkowego. U części kobiet piersi są jednak mniej napięte i mniej bolesne w pierwszej fazie cyklu, co może poprawić komfort badania.

Na wizytę warto zabrać wcześniejsze wyniki badań piersi, szczególnie:

• opisy poprzednich USG,
• zdjęcia i opisy mammografii,
• wyniki rezonansu magnetycznego,
• wyniki wcześniejszych biopsji i badań histopatologicznych.

Pozwala to ocenić, czy obserwowana zmiana jest nowa, czy była obecna wcześniej oraz czy jej wygląd lub wielkość uległy zmianie.

USG piersi aparatem GE Voluson E8 Expert

Badania wykonuję przy użyciu aparatu ultrasonograficznego GE Voluson E8 Expert.

Voluson E8 Expert jest wysokiej klasy systemem ultrasonograficznym GE HealthCare, przeznaczonym przede wszystkim do zaawansowanej diagnostyki w ginekologii i położnictwie, ale system posiada również zastosowania obejmujące obrazowanie małych narządów powierzchownych, w tym piersi.

Do badania piersi wykorzystuję wysokoczęstotliwościową głowicę liniową, ponieważ w przypadku struktur położonych płytko kluczowe znaczenie ma uzyskanie wysokiej rozdzielczości przestrzennej.

W systemach Voluson E6/E8/E10 może być stosowana m.in. szerokopasmowa matrycowa głowica liniowa GE ML6-15-D, przeznaczona do wysokiej rozdzielczości obrazowania piersi, małych narządów, układu mięśniowo-szkieletowego i struktur naczyniowych.

Wysoka częstotliwość głowicy umożliwia szczegółową ocenę powierzchownie położonych struktur gruczołu piersiowego oraz dokładniejszą analizę granic i wewnętrznej budowy zmian ogniskowych.

W praktyce klinicznej jakość badania zależy jednak nie tylko od klasy aparatu. Bardzo istotne są również odpowiedni dobór głowicy i parametrów obrazowania, systematyczna technika badania, znajomość anatomii i patologii piersi oraz właściwa interpretacja uzyskanego obrazu.

Obrazowanie dopplerowskie w USG piersi

W określonych sytuacjach ocenę w trybie B można uzupełnić o obrazowanie dopplerowskie.

Doppler umożliwia ocenę obecności przepływu krwi w obrębie lub w otoczeniu obserwowanej zmiany. Analiza unaczynienia może dostarczać dodatkowych informacji diagnostycznych, jednak samo zwiększone lub zmniejszone unaczynienie nie pozwala na pewne określenie, czy zmiana jest łagodna czy złośliwa.

Obraz dopplerowski powinien być interpretowany łącznie z morfologią zmiany w obrazie dwuwymiarowym oraz pozostałymi danymi klinicznymi i obrazowymi.

Ocena węzłów chłonnych pachowych

Elementem badania może być również ocena dołów pachowych.

W prawidłowym węźle chłonnym widoczna jest charakterystyczna budowa obejmująca korę oraz echogeniczną wnękę tłuszczową. W przypadku niektórych chorób zapalnych i nowotworowych morfologia węzła może ulegać zmianie.

Podczas USG analizowane mogą być m.in.:

• wielkość węzła,
• jego kształt,
• grubość i symetria kory,
• zachowanie wnęki tłuszczowej,
• charakter unaczynienia.

Nie każda powiększona struktura węzłowa oznacza chorobę nowotworową. Węzły chłonne mogą powiększać się również reaktywnie, np. w przebiegu infekcji lub stanu zapalnego.

Co oznacza wykrycie zmiany w USG?

Wykrycie zmiany podczas USG nie oznacza automatycznie rozpoznania raka piersi.

Znaczna część zmian obserwowanych w piersiach ma charakter łagodny. Zadaniem diagnostyki obrazowej jest określenie, które zmiany mają typowe cechy łagodne, które mogą być obserwowane, a które wymagają pogłębienia diagnostyki.

W zależności od obrazu ultrasonograficznego, wieku pacjentki i sytuacji klinicznej dalsze postępowanie może obejmować:

• brak konieczności dodatkowej diagnostyki,
• kontrolne USG,
• mammografię lub tomosyntezę,
• rezonans magnetyczny piersi w określonych wskazaniach,
• konsultację w ośrodku diagnostyki chorób piersi,
• biopsję gruboigłową lub inną metodę weryfikacji histopatologicznej.

Ostateczne rozpoznanie charakteru zmiany podejrzanej nie powinno opierać się wyłącznie na obrazie USG. W przypadku zmian wymagających weryfikacji decydujące znaczenie ma badanie histopatologiczne materiału pobranego podczas biopsji.

Czy prawidłowe USG wyklucza raka piersi?

Nie. Żadne pojedyncze badanie obrazowe nie wykrywa wszystkich nowotworów piersi.

USG posiada określone ograniczenia. Niektóre nowotwory mogą nie tworzyć wyraźnej masy ultrasonograficznej, a pewne nieprawidłowości – szczególnie mikrozwapnienia – są znacznie lepiej oceniane w mammografii.

Dlatego prawidłowy wynik USG nie powinien być podstawą do rezygnacji z mammografii, jeżeli istnieją do niej wskazania wynikające z wieku, objawów, programu badań przesiewowych lub indywidualnego ryzyka pacjentki.

Szczególnie istotna jest również zgodność wyniku badania obrazowego z obrazem klinicznym. Jeżeli wyczuwalna zmiana utrzymuje się lub budzi niepokój mimo prawidłowego wyniku USG, może być konieczna dalsza diagnostyka.

Bezpieczeństwo badania

USG piersi jest badaniem nieinwazyjnym i nie wykorzystuje promieniowania rentgenowskiego.

Może być powtarzane w zależności od wskazań klinicznych i nie wymaga podawania kontrastu ani specjalnego przygotowania.

Badanie jest zazwyczaj bezbolesne. Niewielki dyskomfort może pojawić się jedynie podczas ucisku głowicą w miejscu szczególnie tkliwym lub objętym stanem zapalnym.

USG piersi – Łódź

USG piersi wykonuję w ramach konsultacji i diagnostyki ultrasonograficznej w Łodzi.

Badanie obejmuje zebranie istotnego wywiadu, ocenę ultrasonograficzną piersi oraz interpretację stwierdzonych zmian w odniesieniu do obrazu klinicznego. W przypadku wykrycia nieprawidłowości omawiam z pacjentką dalsze zalecane postępowanie diagnostyczne.

Jeżeli wykonywane były wcześniej badania piersi, zachęcam do przyniesienia ich wyników na wizytę.

Wytyczne i materiały źródłowe

American College of Radiology – BI-RADS®

Aktualny system klasyfikacji i standaryzacji opisów badań obrazowych piersi:

ACR – Breast Imaging Reporting & Data System (BI-RADS)

American College of Radiology – Appropriateness Criteria: Palpable Breast Masses

Zalecenia dotyczące doboru metod obrazowania u pacjentek z wyczuwalną zmianą w piersi:

ACR Appropriateness Criteria – Palpable Breast Masses

European Society of Breast Imaging – EUSOBI

Zalecenia dotyczące wskazań, możliwości i ograniczeń ultrasonografii piersi:

EUSOBI – Breast Imaging Publications and Guidelines

Piśmiennictwo

1. Newell MS, Destounis SV, Leung JWT, DeMartini WB, Lee CH, Eby PR. ACR BI-RADS® v2025 Manual. American College of Radiology, Reston, VA; 2025.
2. Leung JWT, Baker JA, Hooley R, Loving VA, Rapelyea JA. Ultrasound. In: ACR BI-RADS® v2025 Manual. American College of Radiology, Reston, VA; 2025.
3. Klein KA, Kocher M, Lourenco AP, et al. ACR Appropriateness Criteria® Palpable Breast Masses: 2022 Update. J Am Coll Radiol. 2023;20(5S):S146–S163. doi:10.1016/j.jacr.2023.02.013.
4. Evans A, Trimboli RM, Athanasiou A, et al. Breast ultrasound: recommendations for information to women and referring physicians by the European Society of Breast Imaging. Insights Imaging. 2018;9:449–461. doi:10.1007/s13244-018-0636-z.
5. American College of Radiology. ACR Practice Parameter for the Performance of a Breast Ultrasound Examination. American College of Radiology.
6. Jakubowski W, Dobruch-Sobczak K, Migda B. Standardy badań ultrasonograficznych Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego – aktualizacja. Badanie sonomammograficzne. J Ultrason. 2012;12:245–261.
7. American College of Radiology. Breast Imaging Reporting and Data System (BI-RADS®). ACR, Reston, Virginia.
8. European Society of Breast Imaging (EUSOBI). Breast Imaging Publications and Guidelines. European Society of Breast Imaging.