Kolposkopia

Kolposkopia Łódź – Zaawansowana Diagnostyka Szyjki Macicy

Kolposkopia stanowi kluczowe ramię wtórnej profilaktyki raka szyjki macicy (RSM). Jako nieinwazyjna procedura optyczna, pozwala na weryfikację struktur nabłonkowych i naczyniowych tarczy oraz kanału szyjki macicy, pochwy i sromu w warunkach wielokrotnego powiększenia.

Głównym celem badania kolposkopowego jest topograficzna lokalizacja zmian przednowotworowych oraz precyzyjne wyznaczenie miejsc do celowanej biopsji histopatologicznej, co bezpośrednio minimalizuje ryzyko wyników fałszywie ujemnych w skriningu ginekologicznym.

Wskazania kliniczne do weryfikacji kolposkopowej

Zgodnie z aktualnymi Wytycznymi Sekcji Kolposkopii Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP) oraz rekomendacjami międzynarodowymi, badanie kolposkopowe stanowi procedurę drugiego etapu (triage) w algorytmie przesiewowym. Główne wskazania obejmują:

    • Nieprawidłowy wynik skriningu cytologicznego: Raporty cytologiczne klasyfikowane w systemie Bethesda jako ASC-US, LSIL, ASC-H, HSIL, AGC czy obecność komórek raka płaskonabłonkowego.
    • Dodatni wynik testu molekularnego w kierunku HPV-HR: Utrzymująca się obecność DNA wirusów brodawczaka ludzkiego o wysokim potencjale onkogennym (w szczególności genotypów HPV 16, HPV 18 oraz grupy innych typów high-risk).
    • Kliniczne podejrzenie patologii: Niepokojący obraz makroskopowy tarczy szyjki macicy (np. leukoplakia, owrzodzenia, egzofityczne zmiany), krwawienia kontaktowe (postkoitalne) lub niewyjaśnione upławy przy prawidłowych wynikach testów przesiewowych.

Standaryzacja oceny: Klasyfikacja IFCPC

W codziennej praktyce klinicznej gabinetu w Łodzi ocena kolposkopowa realizowana jest w oparciu o kryteria International Federation for Cervical Pathology and Colposcopy (IFCPC). Klasyfikacja ta standaryzuje nazewnictwo i opisywanie cech morfologicznych, co ułatwia interdyscyplinarną komunikację medyczną:

  1. Ocena ogólna: Określenie satysfakcjonującego lub niesatysfakcjonującego charakteru badania (zależnie od widoczności granicy międzynabłonkowej – Squamocolumnar Junction, SCJ).
  2. Typy strefy transformacji (TZ): Wyróżnienie strefy typu 1 (całkowicie ektocerkalna, w pełni widoczna), typu 2 (posiadająca komponent endocerkalny, ale w pełni widoczna) oraz typu 3 (komponent endocerkalny częściowo lub całkowicie niewidoczny w kanale).
  3. Prawidłowe obrazy kolposkopowe: Oryginalny nabłonek płaski, nabłonek walcowaty, strefa transformacji z metaplazją płaskonabłonkową oraz otwartymi lub zamkniętymi ujściami gruczołów (krypt).
  4. Nieprawidłowe obrazy kolposkopowe: Klasyfikowane według stopnia nasilenia (Grade 1 – zmiany łagodne, np. delikatny nabłonek acetobielący, drobna mozaika/punktowanie; Grade 2 – zmiany poważne, np. gęsty nabłonek acetobielący, gruba mozaika, nieregularne punktowanie, objaw mankietu).
  5. Naczynia atypowe: Obecność patologicznych struktur naczyniowych (naczynia przecinkowate, korkociągowate, splecione), sugerujących proces inwazyjny.

Przebieg badania i próby czynnościowe

Badanie z użyciem wideokolposkopu opiera się na sekwencyjnym zastosowaniu odczynników chemicznych odsłaniających ukryte anomalie komórkowe:

    • Ocena wstępna: Inspekcja tarczy po przemyciu solą fizjologiczną w celu uwidocznienia rysunku naczyniowego.
    • Próba z kwasem octowym (3-5%): Kluczowy test kolposkopowy. Kwas octowy powoduje odwracalne odwodnienie i koagulację białek jądrowych. W komórkach o wysokim indeksie mitotycznym (dysplastycznych) dochodzi do powstania wyraźnego efektu acetobielenia (acetowhite epithelium).
    • Próba Schillera (płyn Lugola): Wykorzystuje powinowactwo jodu do glikogenu zawartego w dojrzałych komórkach nabłonka płaskiego. Obszary prawidłowe barwią się na ciemnobrązowy kolor (jodopozytywne). Miejsca dysplastyczne, pozbawione glikogenu, pozostają jasne, żółto-musztardowe (jodoujemne).

W przypadku stwierdzenia obrazów nieprawidłowych (Grade 1/Grade 2), procedura zostaje rozszerzona o biopsję celowaną – pobranie wycinków tkankowych wraz z ewentualnym wyłyżeczkowaniem kanału szyjki macicy (ECC – Endocervical Curettage), co gwarantuje pełny profil diagnostyczny weryfikowany histopatologicznie.

Praktyczne przygotowanie pacjentki do badania

W celu zapewnienia najwyższej jakości diagnostycznej, pacjentka powinna przestrzegać następujących reguł przed wizytą:

  • Optymalny czas na wykonanie procedury to pierwsza faza cyklu, najlepiej między 7. a 14. dniem cyklu (po całkowitym ustąpieniu krwawienia miesiączkowego).
  • Na 48 godzin przed badaniem należy bezwzględnie zaniechać współżycia seksualnego oraz stosowania jakichkolwiek preparatów dopochwowych (globulek, kremów, irygacji).
  • Kolposkopia nie wymaga znieczulenia ogólnego i jest procedurą bezpieczną również dla kobiet w ciąży (wówczas biopsję ogranicza się do stanów bezwzględnego podejrzenia mikroinwazji).

Literatura i piśmiennictwo / Bibliografia medyczna:

1. Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP) – Wytyczne i algorytmy postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w screeningu raka szyjki macicy. Akademia Kolposkopii PTGiP.

2. International Federation for Cervical Pathology and Colposcopy (IFCPC) – 2011 Colposcopic Terminology and Classification. IFCPC Colposcopy Guide.

3. Bornstein J., et al. – 2011 colposcopic terminology of the International Federation for Cervical Pathology and Colposcopy. Standards and classification of epithelial lesions.

4. World Health Organization (WHO) / IARC – Colposcopy and Treatment of Cervical Precancer. Chapter 5: The Colposcopic Examination Step-by-Step.

5. StatPearls Publishing – Colposcopy Indications, Contraindications, and Technique. NCBI Bookshelf – Colposcopy.